Artikelen
Wamena
Interview met Joweni
1 December
Solidair met West Papua
Een goed virus
Kerken in oerwoud
Korte Berichten
Ordetroepen moeten
stoppen
Bemiddelaar Suebu
Compromis over vlag
Onrust door Vlag
Autonomie voor Aceh en Irian
Brieven
KomPemPa
|
Wamena, 6 oktober jl.: de stad is in rep en roep. Nadat de Papua-vlag
al enkele maanden gewapperd heeft besluit de lokale politie dat het
welletjes is en haalt op grove wijze de Papua-vlag omlaag. Er komt
een zaagmachine aan te pas en in alle commotie scheurt de vlag, met
of zonder opzet is niet duidelijk, maar voor de bevolking is het kwaad
al geschied. De mensen zijn woedend en vanaf dat moment is de
geweldsuitbarsting niet te stoppen: Papua's gewapend met speer en pijl
en boog begeven zich naar de stad. Huizen van transmigranten worden
binnen gevallen en de politie schiet met scherp. Volgens officiële
politieberichten vallen er ten minste 32 doden, volgens ooggetuigen
ligt het dodental aanzienlijk hoger. De meeste slachtoffers vallen
-vooralsnog- onder de transmigranten.
Hieronder volgt het chronologische relaas van de gebeurtenissen
en de gevolgen na het drama in Wamena.
De gebeurtenissen van de 6de oktober worden o.a. vervat in twee
rapporten die ELSHAM, het mensenrechteninstituut in Jayapura, in
samenwerking met Diocesan Justice and Peace Commission, uitgeeft
op vrijdag 27 oktober. De rapporten zijn gebaseerd op bevindingen
van het team dat speciaal voor dit dramatische gebeuren is samengesteld.
Het team deed onderzoek naar de mensenrechtenschendingen n.a.v. de
tragische gebeurtenissen in Wamena en verleende tevens juridische
bijstand. De rapporten geven een gedetailleerd verslag van de behandeling
van 17 gevangenen, waarvan hieronder een samenvatting door TAPOL.
6 oktober
De eerste zeven gevangen van de lijst (zie onder) werden op 6 oktober
om half acht 's ochtends gearresteerd op de Papua-commandopost in
Pikhe. Toen de gezamenlijke troepen van de mobiele brigade, de
politie en het leger verschenen om de Papua-vlag neer te halen,
ondervonden ze geen weerstand. Er werd een zaagmachine gebruikt
om de vlaggenstok om te zagen en zonder duidelijke aanleiding begonnen
de Indonesische troepen leden van de SatGas (Papua-ordetroepen) met
blote handen, en met rotanstokken, knuppels en geweerkolven te slaan.
Frans Huby viel bloedend op de grond. Twee van de slachtoffers verloren
tijdelijk hun gehoor vanwege de vele stoten en dit is nog steeds niet
volledig hersteld. Vervolgens werden ze onder dwang in een truck gezet
en naar het Jayawijaya-politiebureau gereden waar ze opnieuw werden
geslagen en geschopt.
Eenmaal binnen werden ze gedwongen om op hun ondergoed na alle kleding
uit te trekken, en op de grond te zitten, ze kregen geen slaapmatten.
Gedurende twee dagen lang ondergingen ze in die houding constante slaag:
door elk willekeurig lid van de mobiele brigade dat binnenkwam werden
ze geschopt. Voor in totaal tien mensen (ook voor de reeds aanwezigen)
werd slechts één voedselpakket gegeven. Een van de manieren om de mensen
te vernederen was om een gevangene, de voorste in de rij, een koekje te
geven, hem erop te laten zuigen en hem vervolgens te dwingen het koekje
zonder handen met de mond door te geven aan de volgende in de rij.
Op 9 oktober werden ze in een aparte ruimte ondervraagd zonder
juridische bijstand, hoewel daar wel om gevraagd was. Waarschijnlijk
zal hen openbare ordeverstoring en het dragen van scherpe wapens zonder
vergunning ten laste worden gelegd.
De volgende groep, de namen van nummers 8 t/m 16, werd tevens 6 augustus
jl. gearresteerd in dezelfde commandopost in Pikhe door dezelfde
gezamenlijke troepenmacht van de mobiele brigade, het leger en de
politie. Er werd drie keer in de lucht geschoten en de gezamenlijke
troepenmacht beval aanwezige Papua's de Papua-vlag neer te halen. Er
was geen verzet. Toen een van de mannen, Teri Wenda, aanstalten maakte
om de het touw van de vlaggenstok los te maken, werd hij door een van
de soldaten hardhandig aangevallen met een geweerkolf. Hij liep hierbij
een schedelfractuur op. Vervolgens werd de vlaggenstok met een
zaagmachine neergehaald.
De laatste man op de lijst reed op een bromfiets in de straat op zoek
naar benzine. Hij werd aangehouden door veiligheidstroepen, onder dwang
in een truck gezet naar het Jayawijaya- politiebureau gebracht waar hij
ondervraagd werd voor zijn aandeel in openbare ordeverstoring. Net als
de andere gevangenen werd hij werd tijdens de ondervraging constant
geslagen.
Hieronder volgen de namen en leeftijd van de 17 gevangen.
- Yohakim Huby, 32
- Frans Huby, 36
- Heri Kosay, 25
- Henrik Siep, 42
- Agus Sorabut, 30
- Jackson Itlay, 32
- Edy Marian, 32
- Thimotius Kogoya, 25
- Pilius Wenda, 25
- Les Wenda, 26
- Atinus Wenda, 36
- Teri Wenda, 35
- Isak Wenda, 35
- Elius Wenda, 23
- Yoel Wenda, 20
- Yules Wenda, 20
- Sudirman Pagawak, 37
11-12 oktober:
ELSHAM maakt op 12 oktober melding van het feit dat steeds meer mensen
opgepakt worden door de politie en meegenomen naar het bureau voor
verhoor. Op de avond van 11 oktober worden omstreeks 7 uur 's avonds
vijf leden van het Papua-Presidium, t.w. Ds Roberth Komba (53),
Yafeth Yelemaken (42), Murdiono Murip (36), Ds Yudas Meage (37) en
Amelia Jigibalon meegenomen naar het Jayawijaya-politiebureau om
ondervraagd te worden als getuigen van de vlaghijsing en de
daaropvolgende incidenten.
Diezelfde 12de oktober doen 12 slachtoffers van willekeurige
arrestaties door de politie verslag van de behandeling tijdens hun
arrestatie. De 12 personen, leden van de Papua-ordetroepen, werden op
6 oktober gearresteerd, waarna zij mishandeld werden op het
politiebureau. Een van de gearresteerden vertelt ELSHAM hoe zij tijdens
hun arrestatie werden geslagen en gemarteld door de politie en de
Brimob (mobiele brigade): "We werden gedwongen ons uit te kleden,
op onze onderbroek na. Daarna werden we geslagen met geweerkolven en
rotanstokken, en geschopt. Ze stopten hun pistolen in onze mond en
dreigden ons te vermoorden als we voor de onafhankelijkheid van Papua
kozen. Toen vroegen ze enkelen van ons om de urine van de politie te
halen en dwongen ze ons dit op te drinken. We waren bang dus dronken
we hun urine." Volgens ELSHAM waren er ongeveer 35 mensen die dezelfde
marteling ondergingen en gedwongen werden urine van de politie te
drinken. Volgens 12 ooggetuigen werd een man van Flores, Yohanes Udin,
vlak voor hun ogen geslagen en geschopt tot de dood erop volgde.
Vervolgens werd zijn lichaam in een politietruck geladen en naar het
ziekenhuis in Jayawijaya gebracht. Het ziekenhuis bevestigde tegenover
ELSHAM dat Yohanes Udin reeds overleden was bij aankomst in het
ziekenhuis. Volgens ooggetuigen nam Yohanes Udin foto's van het
neerhalen van de vlag door de politie op 6 oktober en werd hij de
volgende dag gearresteerd.
Na het vlagincident werden ongeveer 200 mensen gearresteerd, waaronder
25 schoolkinderen.
Ook zij vertelden ELSHAM dat ze geslagen en geschopt werden tijdens hun
arrestatie op het politiebureau. Zij werden op 8 oktober weer
vrijgelaten.
16 t/m 19 oktober
Een team van vijf juristen onder leiding van A.M. Fatwa, waarnemend
woordvoerder van het Huis van Afgevaardigden, en verder bestaande uit
Posma L. Tobing, Yacobus K. Mayongpadang, Imam Adaruqutni en Rachman
Sulaiman, bezoekt Wamena om de toedracht van het bloedige incident van
6 oktober te onderzoeken. Fatwa en zijn medewerkers bezochten onder
meer een massagraf van de slachtoffers van de slachtpartij in Wamena.
Het team komt tot de conclusie dat het Papua-Presidium in de strijd
voor onafhankelijkheid wordt gesponsord door buitenlandse groepen.
Volgens het team moet Abdurrahman Wahid strengere maatregelen nemen
tegen de separatistische acties en dergelijke acties niet stimuleren.
Voorts riepen ze de Papua-leiders op het aantal leden van de Papua-
ordetroepen, SATGAS Papua, in te perken. Deze laatstgenoemde groep
verdenken ze van buitenlandse samenzwering en invloeden, zo vertelden
journalisten in Jakarta. Volgens Imam Adaruqutni, een van de teamleden,
moet het wetsvoorstel van 1999 zo snel mogelijk uitgevoerd worden.
Hierbij zou de Provincie Papua in drie provincies opgedeeld worden en
zou deze drie provincies autonoom worden. Alleen op deze manier zouden
volgens hem het voorgenomen plan om de onafhankelijkheid op 1 december
uit te roepen kunnen worden voorkomen.
19 oktober
De deadline voor het neerhalen van de West Papua-vlag. In de meeste
grote steden van West Papua (o.a. in de hoofdstad, de zuidelijke stad
Merauke en op het eiland Yapen) zijn de vlaggen echter nog niet
neergehaald. De deadline van 19 oktober verloopt zonder noemenswaardige
incidenten, nadat er op het laatste moment een overeenkomst wordt
gesloten tussen het leden van het Presidium en de politie dat de
vlaggen pas gestreken hoeven te worden waneer er overleg is geweest
tussen het Presidium en President Wahid die op dat moment nog moet
terugkeren van een reis naar Noord Korea.
20 oktober
Het hoofd van de politie op Yapen, Idrus Gassing, geeft een nieuwe
deadline voor het strijken van de vlag op Yapen: 31 oktober. De politie
in Jayapura ontkent echter de nieuwe deadline.
23 oktober
Obeth Komba, Papua-leider en voorstander van de onafhankelijkheid,
wordt voor de tweede keer gearresteerd om twee andere collega's in het
Papua-presidium, waarin Komba zelf ook zitting heeft, te dwingen de
schuldigen in het vlagincident uit te leveren aan de politie. Yohanis
Bonay, directeur van ELSHAM reageert: "Ze zullen terechtstaan en in de
gevangenis komen, maar de politie die demonstranten neerschoot zal
vrijuit gaan."
In Jakarta doet de minister van Politiek, Veiligheid Sociale Zaken,
Susilo Bambang Yudhoyono, ook een duit in het zakje en verdedigt de
"handelswijze" van de politie: "De politie handelde overeenkomstig de
onrustige situatie." Yudhoyono had ook geen goed word over voor het
Papua-Presidium die hij ervan beschuldigde misbruik te maken van het
vertrouwen van de regering, door steun te zoeken bij andere landen in
de Pacific voor de strijd van de Papua's voor onafhankelijkheid.
Volgens hem dwaalde het Presidium af van hun oorspronkelijk rol, nl.
de Indonesische overheid te steunen in hun pogingen vergaande autonomie
voor de provincie Papua te verwezenlijken.
Yudhoyono noemde de Papua-ordetroepen, SATGAS Papua, de "eerste tekenen
van gewapende strijdkrachten van een onafhankelijk Papua." Voorts
herhaalde Yudhoyono nogmaals het standpunt van het parlement tegenover
de Papua-vlag: "…. een politiek symbool van een onafhankelijk Papua."
24 oktober
Papua-leider Theys Eluay heeft een ontmoeting met President Wahid
omtrent de recentelijke uitbarsting van geweld in Papua en de
veranderde opstelling van het Indonesische parlement inzake de
nationale symbolen van Papua. Eluay na afloop van de 20-minuten
durende ontmoeting: "Er zijn nog steeds verschillen van mening tussen
Gus Dur en het Papua-volk." Eluay doelde op het verzoek van de
President om de Morgenster-vlag niet langer te hijsen en een ander
cultureel symbool te vinden, aangezien de Morgenster-vlag niet langer
een cultureel symbool was maar een symbool van separatisme. Yorrys
Raweyai, een Papua-leider die ook deelnam aan de ontmoeting met Wahid,
vertelde journalisten van de AFP dat ze onder geen beding kunnen
voldoen aan het verzoek van de President om de politieke betekenis van
de vlag te wijzigen of een ander symbool te vinden dat uiting zou
kunnen geven aan culturele identiteit van de Papua's: "Je kunt de
betekenis van de vlag nu eenmaal niet veranderen," aldus Yorrys. Wel
werd er besloten om een gezamenlijk team te vormen bestaande uit
Presidium-leden en leden van de Indonesische regering om een oplossing
te vinden voor het huidige conflict en mogelijk tot een gezamenlijk
standpunt te komen.
25 oktober
De politie in Wamena verwijdert alle West Papua-vlaggen in en rondom de
stad. Hoofd van de lokale politie, Daniël Suripatty, bevestigt nogmaals
dat ditmaal de vlaggen beneden zullen blijven: .."een ieder die probeert de Papua-vlag toch te hijsen wordt gerechtelijk vervolgd," aldus Suripatti.
Die dag worden er in totaal 29 Papua-vlaggen in Wamena en omgeving
verwijderd. "Een noodzakelijke actie," aldus Suripatty. "Willen ze
vrede of chaos?"
26 oktober
Ongeveer 300 slachtoffers van de gewelduitbarsting in Wamena zoeken
hun toevlucht tot de gevangenis. De slachtoffers, de meesten
oorspronkelijk afkomstig van centraal en West Java, vluchtten voor
het geweld en worden gehuisvest in de lokale gevangenis uit angst om
gedood te worden door de oorspronkelijke bewoners als ze terugkeren
naar hun woningen. Vooralsnog was er genoeg plek om de gevluchte
bewoners te huisvesten omdat veel cellen leeg waren, aldus
hoofdopzichter van de gevangenis in Wamena, Bambang Haryono.
Dezelfde dag vraag Wahid de Papua's om de Papua-vlag niet langer te
hijsen. "Er werd misbruik gemaakt van de Morgenster-vlag als symbool
van soevereiniteit," aldus staatssecreataris Marsilam Simanjuntak na
een vergadering van het kabinet.
27 oktober
Meer dan 2000 onderwijzers, allen transmigranten, zijn in staking
vanwege de gewelddadigheden tegen transmigranten en geven te kennen
de provincie zo snel mogelijk te willen verlaten. Twee van de
slachtoffers van gewelddadigheden tegen transmigranten na het
neerhalen van de Papua-vlag waren onderwijzers, t.w. Ismaji,
onderwijzer op een kleuter- en lagere school in het dorp Aikima,
en Mashudi, leraar aan de lagere school in Kurulu. Hun lichamen
werden op resp. 6 en 19 oktober aangetroffen in de rivier Uwe. Volgens
het hoofd van het Departement voor Onderwijs van Jayawijaya, De Fretes,
voelen vele onderwijzers zich nog steeds bedreigd door de lokale
bevolking en zijn ze vreselijk getraumatiseerd. Op 11 na hebben alle
onderwijzers om overplaatsing gevraagd naar Java, Bali of de Molukken.
Volgens De Fretes is de situatie uiterst gevaarlijk, en gaat het om
leven of dood. Voor overplaatsing is echter toestemming nodig van de
regent van Jayawijaya, David Hubi, die op zijn beurt beweert dat de
situatie weer veilig is en zegt dat de onderwijzers zonder angst voor
aanvallen door lokale bevolking hun werk kunnen hervatten. "Wij zijn
verplicht de eenheid van de Indonesische staat te beschermen. Als
jullie nu wegvluchten zonder je druk te maken om de staat van het
onderwijs hier, dan is dat hetzelfde als Irian aanleiding geven zich
af te scheiden van Indonesië," aldus Hubi.
Na 27 oktober
De situatie in Wamena is gespannen maar voor het oog rustig: vele
inwoners zijn te bang om de straat op te gaan. Er doen vele geruchten
de ronde dat de Indonesische veiligheidstroepen elke burger die zich 's
avonds op straat begeeft opgepakt zal worden. De aanwezige troepenmacht
neemt elke dag toe, voornamelijk legertroepen en mobiele brigade die
dagelijks patrouilleren. Er zijn nieuwe militaire posten opgezet, ten
minste 28 in de stad zelf en enkele in de nabij gelegen gebieden. Leden
van de veiligheidstroepen hebben zich verschanst in woningen van
transmigranten en vele transmigranten ontvluchten Wamena omdat ze zich
niet langer veilig voelen. Intussen neemt ook de vrees voor de
veiligheidstroepen bij de Papua's toe. Er zijn Hercules-vliegtuigen
ingezet om de transmigranten te evacueren, hetgeen de lokale bevolking
zorgen baart over wat het leger voor hen in petto heeft. Sommigen
vragen zich af waarom de transmigranten naar huis vertrekken en
tegelijkertijd meer troepen van het bataljon 713 van Menado en de
mobiele brigade van Malang ingevlogen worden.
Volgens een lid van de veiligheidstroepen zijn de extra troepen
ingevlogen in voorbereiding op de voorgenomen plannen om een
onafhankelijke staat uit te roepen op 1 december aanstaande.
1 november
Er dreigt een herhaling van het drama in Wamena, ditmaal in Jayapura.
Nadat de deadline van 19 oktober voor het neerhalen van de Papua-vlag
is verstreken en de ontmoeting van de voorzitter van het
Papua-Presidium, Theys Eluay, met President Wahid geen duidelijk
standpunt heeft opgeleverd t.a.v. de Papua-vlag, neemt de spanning in
de hoofdstad toe.
Op 30 oktober heeft het hoofd van de politie in Jayapura, Lt. Col.
Daud Sihombing, een brief geschreven aan het hoofd van de SATGAS Papua
waarin hij aandringt op onmiddellijke ontruiming van het DKIJ
(cultureel centrum), dat sinds juni dit jaar gehuisvest is in
'Gedung Kesenian', voorheen een cultureel centrum en later basis voor
de SATGAS Papua.
Mr. Sihombing geeft in de brief 1 november als deadline. Wanneer ze na
drie dagen nog niet vertrokken zijn zullen er harde maatregelen genomen
worden om het gebouw alsnog te ontruimen.
In reactie op de brief hebben de SATGAS Papua het aantal leden rondom
het gebouw verhoogd. Volgens Alex Baransano, voorzitter van de SATGAS
Papua in DKIJ, heeft hij 4000 SATGAS-leden gemobiliseerd om de vlag en
DKIJ te verdedigen. Op 30 oktober werd een vergadering belegd in het
DKIJ met ongeveer 300 deelnemers om een strategie te bespreken in geval
van een aanval door de Indonesische veiligheidstroepen. Vooralsnog is
de situatie rustig, d.w.z. de veiligheidstroepen houden zich nog op
afstand. Met het naderen van de deadline dreigt echter een herhaling
van Wamena in Jayapura of elders in West Papua.
(Bronnen: ELSHAM, correspondent in Jayapura, South China Morning Post,
AFP, Indonesian Observer, South China Morning Post, Indonesian
Observer, AFP, The Jakarta Post, TAPOL)
|
