Lobbyen voor West Papua
Verslag van een missie naar de Verenigde Naties, Commissie Mensenrechten, 57ste sessie, Genčve.
19 maart t/m 27 april 2000.
Drs. Frank Hubatka
Het doel van dit bezoek was assistentie te verlenen in algemene zin en bij de voorbereiding van mensenrechtenrapporten voor "Institute for Human Rights Advocacy" (IHRSTAD) in Genčve. Dit door middel van lobbyactiviteiten, verklaringen afleggen in de zitting, "briefings" houden en een bezoek brengen aan Mary Robinson, Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN in Genčve.
In Nederland werd vanuit het PaVo-kantoor in Utrecht al het hele jaar contact onderhouden met IHRSTAD in Port Numbay. Dit samenwerkingsverband tussen IHRSTAD en PaVo (Stichting Papua Volken) bestaat reeds sinds 1995. Sinds dat jaar bezoekt PaVo de VN Mensenrechten Commissie en haar Sub-Commissie omdat de Papua's uit West Papua toentertijd geen toegang had tot VN sessies. PaVo streeft ernaar om Papua's en hun organisaties op het gebied van mensenrechten zoveel mogelijk zelf hun zaak bij de VN in Genčve te laten aankaarten. Sinds 1998 heeft IHRSTAD zijn toegang gevonden bij de VN Mensenrechtensessies.
Mijn bijdrage bestond uit het leveren van vertalingen van door IHRSTAD opgestuurde documenten.
Na een voorbereidende vergadering op het PaVo-kantoor in Utrecht met
Leonie Tanggahma en Adolina Asmuruf die sinds 2000 IHRSTAD Europa
vertegenwoordigen, reisden Grace Roembiak (Project Coördinator PaVo)
en ondergetekende met Easy Jet op 20 maart jl. naar Genčve.
Grote druk
In de voorbereidingen voor het bezoek aan de VN Mensenrechten Commissie wordt vaak onder grote druk gewerkt. Het is moeilijk om af te stemmen met IHRSTAD; zo moeten de rapporten in het Indonesisch eerst vertaald worden. Op het laatste moment moesten er nog rapporten en fotorapportages worden samengesteld. IHRSTAD Europa moet met haar mandaat zelf handelend optreden. Goede samenwerking is hierbij van cruciaal belang.
Op het ogenblik heeft IHRSTAD een aantal talentvolle medewerkers in huis. Deze jonge mensen moeten internationale ervaring opdoen, zodat er overdracht van werkzaamheden kan plaatsvinden en de continuďteit van de strijd voor rechtvaardigheid van het Papua-volk zal blijven voortbestaan vanuit de generaties die komen.
De VN Mensenrechtencommissie
Het bekende adres op Chemin Galiffe waar de Papua's die de VN bezoeken al bijna 12 jaar te gast zijn was ook nu weer een gastvrij onderkomen. Een nieuwe generatie is aangetreden die het huis heeft opgeknapt, maar de hartverwarmende ontvangst is hetzelfde gebleven.
De NGO PCRC (Pacific Resource Concerns Centre) in Suva-Fiji heeft gezorgd voor accreditatie zodat wij het VN gebouw konden betreden. We woonden een briefing bij van de delegatie van Tibet die uitstekend was verzorgd. Er was een videopresentatie en een relaas van een gevangene die vanaf 1962 tot zeer onlangs in Tibet gevangen had gezeten. Wij waren onder de indruk van de soberheid van zijn relaas. Er bestaan plannen om een spoorwegverbinding aan te leggen van China naar Tibet. Deze spoorwegverbinding zal niet ten goede komen aan de Tibetaanse bevolking, maar zal dienen voor Chinese immigranten en het afvoeren van delfstoffen.
Ik denk dat er tussen de situatie van Tibet en Papua veel parallellen zijn te trekken: een derde wereldland dat een vierde wereldland uitbuit en profiteert van de bodemschatten, waarbij deze uitbuiting gepaard gaat met vernietiging van cultureel erfgoed en massale mensenrechtenschendingen.
We woonden samen met de Indonesië-delegatie een ontmoeting bij met een organisatie die ATP heet, "Association for Torture Prevention". Deze organisatie is een parallelorganisatie van "Amnesty International", die zich tot doel stelt informatie te verzamelen over "torture". ATP wil in het geval van Indonesië alle gegevens van torture documenteren en hun bevindingen in een rapport samenstellen voor de regering van Indonesië en de Verenigde Naties.
In de mensenrechtencommissie zie je nieuwe en bekende gezichten. Een nieuw gezicht voor mij was Linda Kaucher van AWPA (Australian West Papua Association), een steunorganisatie die zich het lot van Papua's aantrekt en haar basis heeft in Australië. Linda zelf is gestationeerd in Londen. Verder was er de Indonesische delegatie met afgevaardigden uit Oost Timor, Aceh, Molukken, en de vakbondsman Hendardi. Lange vergaderingen met hen, o.a. over de instelling van een internationaal tribunaal, namen veel tijd in beslag.
Lobbyen voor West Papua
Op 26 maart arriveerden John Rumbiak, supervisor van IHRSTAD, dr Siegfried Zoellner, West Papua Koordinationsstelle van de Vereinigte Evangelische Mission en dr Jochem Motte.
Tevens was Socratez Sofyan Yoman aanwezig in de Mensenrechtencommissie die de mensenrechtencommissie uit het bergland van Papua vertegenwoordigde. Socratez Yoman volgde de Mensenrechtensessie van zes weken via de International Service in Genčve. Waarbij internships-leden zoals Socratez een opleiding krijgen over mensenrechten en het VN systeem. Socratez gebruikte tegelijkertijd zijn opleiding in de praktijk door elke dag bij de VN sessie te lobbyen voor West Papua. Hij werd hierbij uitgebreid geassisteerd door de staf van International Service. Zo heeft Socratez alle Permanente Missies van regeringen in Genčve aangeschreven met een brief en een mensenrechtenschendingenrapport over West Papua, en heeft hij een brief geschreven aan Secretaris Generaal van de VN, Kofi Anan.
Het voordeel van de aanwezigheid van Socratez is dat Papua's uit West Papua bekend worden met het VN systeem en hun zaak zelf naar voren kunnen brengen binnen het VN mensenrechtensysteem. Het is van belang dat Papua's uit West Papua zelf meer aandacht krijgen en zelf het woord kunnen voeren wanneer zij de Papua-zaak voorleggen aan speciale rapporteurs, VN experts, regeringsvertegenwoordigers, etc. i.p.v. de Papua's uit Nederland. Socratez Sofyan Yoman is directeur van LERHAMKOT (Lembaga Rekonsiliasi Hak-Hak Asasi Masyarakat Koteka) en verbonden aan de Baptisten Kerken in West Papua. Tevens heeft Socratez twee boeken geschreven over de New York Agreement en Separatisme in West Papua. Zijn derde boek wordt binnenkort uitgegeven. De boeken, in het Indonesisch, zijn bedoeld om de Papua's in West Papua bewust te maken met de geschiedenis van de Papua's. De boeken zullen ook worden vertaald in het Engels.
Statements
John Rumbiak had geprobeerd om Oswald Iten, de Zwitserse journalist die
in gevangenschap in het politiebureau van Port Numbay getuige was van
martelingen van Papua-studenten uit het bergland (zie WPC nr. 1 2001
voor zijn verslag, red), voor de Commissie te laten optreden. Dit was
helaas niet gelukt. John Rumbiak heeft namens de Wereld Raad van
Kerken (WCC) onder agendapunt 9 een statement voorgelegd: "Question of
the violation of human rights and fundamental freedoms in any part of
the world." Er zijn in totaal 9 statements over West Papua voorgelegd
aan de VN Commissie door verschillende NGO's waaronder TAPOL, RFK
(Robert F. Kennedy Mermorial), Society for Threatened Peoples, Human
Rights Watch, Amnesty International, de Europese Unie en de
Nederlandse regering die werd voorgelezen door Minister van
Buitenlandse Zaken Van Aartsen zelf.
In de Statement van Van Aarsten ging de volgende paragraaf over
West Papua:
Or take Indonesia, a country particularly close to our hearts. We share the Indonesian Government's concerns about developments in different parts of the country, in particular the Moluccas. Aceh and Irian Jaya. Strengthening of the rule of law and respect for human rights are crucial. Ethno-religious differences can easily be exploited to foment violence. As we witnessed in the Moluccas. We call upon the Indonesian Government to address the root causes of violence in order to prevent further outbreaks and to work towards reconciliation. As for Aceh and Irian Jaya, the Dutch Government hopes that the free and peaceful expression of the will of the people will be met by dialogue, not by military force.
[….]
Uiteindelijk zou het niet passend zijn als Indonesië zelf niet een
verdedigend antwoord zou geven op de vele statements die over
mensenrechtenschendingen in Indonesië gaan. Indonesië had dan ook de
volgende paragraaf over West Papua in hun statement:
The problems in Aceh and Irian Jaya, or Papua, are multi-dimensional
and stem from past injustices, economic exploitation and grave human
rights violations, which in turn have triggered separatist movements.
The provinces of Aceh and Irian Jaya are integral parts of Indonesia
and, in this regard, my government is determined to safeguard
Indonesia's territorial integrity. The Governments of Indonesia has
made very effort to engage in dialogue with a wide spectrum of
Acehnese and Irianese groups in order to find a peaceful solution to
the conflict within the framework of the unitary State of Indonesia.
In addition, it is continuing its efforts to address past human rights
abuses in these two provinces and to grant them a status of special
autonomy which will encompass wide-ranging rights in local governance
and a greater share in the revenues accrued from the exploitation of
their natural resources. Along the same line, a fact-finding
established by the National Commission Human Rights is currently
carrying out an investigation into reported human rights abuses in the
province of Irian Jaya.
Briefings
Er werden twee briefings gehouden. Dit jaar had Amnesty International Papua en Aceh in haar speerpuntbeleid geplaatst en Amnesty International organiseerde de eerste briefing met verschillende panelleden van Oost Timor, Aceh, West Papua en Indonesië. Uit het verslag van de Oost Timor-delegatie bleek hoe gespannen en moeilijk de situatie op Oost Timor nog is. Pro-Indonesische milities zijn nog steeds actief en nu willen de VN amnestie aan deze milities verlenen, waardoor de onveiligheid nog vergroot zal worden. De delegatie van de Molukken was niet vertegenwoordigd in het panel, terwijl op de Molukken inmiddels 8.000 doden zijn te betreuren. Ter plekke werd kritiek geleverd op Amnesty International die aan de Molukken geen aandacht schonk. Aan het einde van de briefing vroeg de regeringsvertegenwoordiger van Indonesië het woord en las een verhaal voor van zes bladzijden waaruit veel goede voornemens spraken van de Indonesische regering. De tweede briefing werd georganiseerd door Ulrich Delisius, vertegenwoordiger van de NGO Society for Threatened Peoples uit Duitsland. Deze briefing ging alleen over West Papua met John Rumbiak en Socratez Yoman als panelleden. Op zaterdagochtend 1 april werd nog een ontmoeting belegd met verschillende NGO's die West Papua ondersteunen. Tijdens deze ontmoeting bracht Sokratez Sofyan Yoman naar voren dat het onderwijs in Papua de hoogste prioriteit had en door buitenlandse organisaties zoveel mogelijk moest worden gesteund.
Ontmoeting met Robinson
Op 5 april is er een officiële ontmoeting geweest tussen de West Papua-delegatie bestaande uit John Rumbiak (IHRSTAD) , Socratez Yoman (LERHAMKOT) en Grace Roembiak (PaVo) en de VN Hoge Commissaris Mensenrechten Mary Robinson. Vanuit deze ontmoeting werd door de Papua-delegatie voorgesteld om meer ruimte te creëren voor de nationale dialoog die de Papua's vanuit het Presidium en Team 100 in 1998 zijn aangegaan met de Indonesische regering. Vanaf die tijd hebben de Papua's in West Papua zich openlijk kunnen uiten op een vreedzame wijze, hetgeen min of meer werd beantwoord met militair geweld. In december 2000 zijn er verschillende arrestaties geweest en sinds die tijd zijn deze mensen nog steeds onder huisarrest of zijn zij in afwachting van een rechtszaak waarin zij veroordeeld kunnen worden tot vele jaren gevangenisstraf. De mensenrechten zijn door de politie zowel in de gevangenis als daarbuiten geschonden met dood door marteling tot gevolg. Al deze arrestaties betreft politieke gewetensgevangenen. Mary Robinson reageerde hierop door een reactie te vragen van de Indonesische regering vanuit haar functie als Hoge Commissaris Mensenrechten, waarin zij zal verzoeken tot vrijlating van de politieke gewetensgevangen en de politieke leiders die onder huisarrest staan. De uitwerking van dit besluit, en met name de reactie van de Indonesische regering, zal moeten worden afgewacht.
"Human rights is at home"
Terwijl op diplomatiek terrein vooruitgang wordt geboekt, blijft de situatie in West Papua zelf er een van repressief optreden van leger en mobiele eenheid, mensenrechtenschendingen en voortdurend oplopende spanningen. Illustratief is het proces in Wamena waarbij oude "haatzaaiartikelen" uit koloniale tijden werden gebruikt, overgenomen onder het Suharto-regime, en waarbij buitenlandse waarnemers werden geweerd.
De problematiek van Papua is er een van 'dweilen met de kraan open'. Door de voortdurende stroom van mensenrechtenschendingen wordt een organisatie als IHRSTAD continu onder druk gezet om zich weer met de meest recente gevallen van mensenrechtenschendingen bezig te houden. Vanuit Papua werd er aandacht gevraagd voor de 22 "prisoners of conscience" in Wamena (zie ook brief in dit nummer, red). Inmiddels was er van 25-29 maart een ontmoeting over speciale autonomie. Deze door de regering georganiseerde ontmoeting veroorzaakt bij de bevolking en deelnemers grote woede. Een oplossing werd geforceerd zonder dat de problematiek werd besproken. Ongeregeldheden waren het gevolg waarbij John Murib, een deelnemer, bezweek aan de gevolgen van marteling, het leger met scherp schietend ingreep en 32 arrestaties werden verricht.
Bondgenoten
In elke strijd heb je bondgenoten nodig. Tijdens een missie naar Genčve worden nieuwe bondgenoten gevonden en vriendschappen gesloten met mensen die de strijd van de Papua's een warm hart toedragen. Oude bondgenoten moeten we echter niet vergeten. Bondgenoten die vanaf het begin op de bres hebben gestaan om het onrecht aan de Papua's aangedaan publiek te maken en de Papua's humanitair te ondersteunen. In dit geval willen wij in het bijzonder noemen, zonder andere steunorganisaties te vergeten, de organisatie HAPIN (Hulp Aan Papoea's In Nood) die zich structureel inzet om het lot van de Papua's te verbeteren en strijdt voor gerechtigheid voor het Papua-volk.
Conclusie
Tijdens deze missie is er veel bereikt. West Papua is hoog op de agenda gekomen. Het bezoek aan Mary Robinson was zeer waardevol. Met de Ierse regeringsvertegenwoordiger Des is ook een zeer positief contact gelegd. Tevens was er rond deze tijd de televisie-uitzending van 5 april waarin de historicus Hans Meyer de hele geschiedenis van het New York Agreement en de "Act of Free Choice", en de beschamende rol van de Nederlandse regering hierin, uit de doeken deed. Zo gloort er hoop voor de Papua's.
Eefde, 18 april 2001
Rapporteur Frank N. Hubatka, met dank aan Grace Roembiak, PaVo.
[ Begin pagina | Home |
Inhoud archief | Mail
]