Daad van Vrije Keuze in 1969 een schijnvertoning

Zwarte bladzijde in de geschiedenis van de VN

Zacharias Sawor

"Het was niets meer dan een dekmantel. De Verenigde Naties wilden zo snel mogelijk van het probleem af", aldus Narasimhan die als VN-ondersecretaris-generaal de machtsoverdracht aan Indonesië regelde. "Niemand heeft er toen ook maar een moment bij stilgestaan dat de mensenrechten van een miljoen mensen met voeten werden getreden."

Twee voormalige VN-topdiplomaten, de Indiër Chakravarthy Narasimhan en de Amerikaan Brian Urquhart, erkenden voor het eerst dat het in 1969 gehouden referendum in West Papua over het al dan niet aansluiten van West Papua bij de republiek Indonesië een schijnvertoning was.

Weg van de minste weerstand
Alleen 1025 aangewezen stamhoofden mochten destijds stemmen. De kiesmannen waren door Indonesië geselecteerd. De VN keurden die procedure goed, al was in 1962 bij het verdrag van New York (artikel 22) afgesproken dat de voltallige bevolking zich mocht uitspreken. Op het moment van het referendum voerde Indonesië zes jaar het bestuur over de ex-kolonië, en was Soeharto twee jaar president van Indonesië. Ook Amerikaan Brian Urquhart, ex-VN-diplomaat zegt nu dat het referendum een zwarte bladzijde is in de geschiedenis van de VN: "Het was niet bepaald ons uur van glorie. Er is voor gezorgd dat de VN de eenvoudigste, maar niet noodzakelijk de meest democratische oplossing de stempel van goedkeuring gaf."

Indonesisch bedrog en falend beleid
Waar de Papua´s en ook iedereen die direct en indirect betrokken was bij de West Papua-zaak allang van op de hoogte was, wordt nu openlijk bekend: het referendum in West Papua was een schijnvertoning. Er werd en wordt nog steeds geschreven over het geknoei van Indonesië. Helaas hebben ook Nederland, Amerika en de VN daarin een belangrijke rol gespeeld. Van meet af aan wisten de Papua's dat Indonesië zich nooit aan het akkoord zou houden. Immers, in zijn jaarrede op de Indonesische onafhankelijkheidsdag 17 augustus 1964 zei wijlen president Soekarno met betrekking tot het plebisciet in West Irian in 1969 dat Indonesië alleen maar interne geen externe zelfbeschikking erkende. De Papua´s mochten wel "kiezen", maar alleen voor aansluiting bij de republiek. Soekarno wist heel goed dat indien de Papua´s de kans werd gegeven te kiezen uit twee alternatieven, binnen de republiek te blijven of de banden met de republiek te verbreken en een eigen staat te vormen, ze massaal voor het laatste zouden kiezen. Indonesië heeft gefaald op alle fronten gedurende zes jaar bewind in West Papua van 1963 tot 1969. Indonesië heeft het land niet op economisch en sociaal gebied ontwikkeld en de Papua´s naar een hogere levensstandaard gebracht zoals de Indonesiërs propageerden voordat zij het land innamen. In plaats daarvan werd het land leeggeroofd en geplunderd en de Papua´s gediscrimineerd, onderdrukt en uitgemoord. Nu, na meer dan 38 jaar Indonesisch bewind, lijdt de Papua toch nog altijd een armoedig bestaan, terwijl West Papua tot een van de rijkste gebieden van Indonesië behoort, zoniet het rijkste. Het is dan ook niet verwonderlijk dat zij nu massaal voor de vrijheid kiezen boven de zgn. Bijzondere Autonomie die per 1 januari 2002 realiteit zou moeten worden.

Indonesische dreigementen
De Nederlandse journalist Link van Bruggen die destijds voor de AVRO en De Tijd verslag deed over de zgn. "Daad van Vrije Keuze" citeerde een van de deelnemers in een in het geheim afgenomen interview in De Tijd van 14 augustus 1969: "Brigadier-generaal Ali Moertopo, die ook wel de opper-hersenspoeler werd genoemd zei spottend tegen ons: "Als jullie onafhankelijk willen zijn, kunnen jullie God beter vragen of hij zo goed wil zijn een eiland in de Stille Oceaan aan de oppervlakte te brengen waarnaar jullie kunnen emigreren. Jullie zouden ook naar de Amerikanen kunnen schrijven. Zij hebben voet op de maan gezet en misschien zijn ze zo vriendelijk daar een plaats voor jullie in te richten." Verder: "Met degenen die tegen Indonesië zouden stemmen, zou korte metten gemaakt worden. Hun vervloekte tong zou uitgesneden worden, hun vuile monden zouden opengescheurd worden. Voor alles echter zou de wraak van het Indonesische volk op hen vallen, generaal Moertopo zelf zou tussenbeide komen. Hij zou ze zelf ter plaatse doodschieten." Zo waren er talrijke vernederende bedreigingen en intimidatie door de Indonesische machthebbers aan het adres van de 1025 deelnemers van de zgn. Musjawarah ("daad van vrije keuze" of liever gezegd, "daad van onvrije keuze"). De heer J. Jongeling, vml. fractievoorzitter van het GVP in de Tweede Kamer, noemde in een toespraak de Indonesische musjarawah, "smoesjes-warah", net zolang met de tegenpartij smoezen totdat deze uiteindelijk akkoord gaat met de voor(op)gestelde mening.


Onrust in de West Papua na het nieuws dat Papua-leider Theys Eluay dood
is aangetroffen.
(Foto: Charles Dharapale, infopapua.com)

Rechtzetten van de geschiedenis
Op het Tweede Nationale Congres in West Papua van 29 mei t/m 4 juni 2000 in Jayapura/Port Numbay werd besloten om de door Indonesië en Verenigde Naties en helaas met behulp van Nederland en de Verenigde Staten van Amerika krom getrokken geschiedenis van West Papua recht te zetten. De algemene stemming tijdens het congres was "Merdeka atau Mati" (onafhankelijk zijn of sterven). Een deelnemer verwoordde het als volgt: "Indonesië heeft ons toch al gedurende meer dan 38 jaar geestelijk en fysiek vermoord, dus liever dood voor de vrijheid dan een natuurlijke dood sterven." Sindsdien wordt er een dringend beroep gedaan op de VN, de VS en Nederland om de Papua-zaak nogmaals voor de VN te brengen, met als doel de Papua's ditmaal wél een eerlijke kans te geven om op een democratische manier te kiezen voor de Indonesische eenheidsstaat of voor afscheiding.

Bronnen:
Trouw 23 november 2001/Assiated Press
Link van Bruggen in "De Tijd van 14 augustus 1969

< Vorig >
[ Begin pagina | Home | Inhoud archief | Mail ]