Militaire maffia in Indonesië

Door Zacharias Sawor


"Militaire maffia in Indonesie", is de titel van een artikel in Newsweek van 26 augustus jl. door verslaggever Joe Cochrane. Hij rapporteert na een bezoek aan het roerige gebied Aceh over de corruptie en de maffia-praktijken van het Indonesische leger TNI. Een artikel met veelzeggende details.

Lucratieve business
Zo beheerst het leger de meeste diensten in Aceh, vooral de diensten met grote financiële en economische belangen, zoals olie, gas, hout, koffie, import en export. Als beloning voor het beschermen van gas- en oliewinning van de Amerikaanse oliegigant Exxon Mobil bijvoorbeeld wordt maandelijks een bedrag van $ 500.000 aan het leger betaald; per jaar komt dat neer op 6.000.000. dollar. Een bedrag waarmee o.a. de grote armoede onder de gewone bevolking bestreden zou kunnen worden, indien de centrale regering drastische maatregelen zou nemen om de corruptie daadwerkelijk aan te pakken. Volgens Cochrane is 60-65% van de uitgaven van het leger afkomstig uit inkomsten die verkregen zijn uit vordering van bedrijven uit de provincie zelf.
Ook de koffietuinen en koffieplantages in Aceh worden gecontroleerd door het leger. Het is zelfs zo erg dat de Acehse koffieboeren worden gedood of verdreven en in vluchtelingenkampen in Banda Aceh terechtkomen, op beschuldiging aanhanger te zijn van de GAM (de onafhankelijkheidsbeweging in Aceh). Het leger haalt vervolgens boeren uit Java om deze zogenaamde verlaten koffietuinen te runnen, waarvan de winsten in handen komen van de TNI. Verder maakt het leger zich schuldig aan grootschalige illegale houtkap, zonder rekening te houden met milieuvoorschriften, wat de kans op grote natuurrampen zoals overstromingen en hongersnood in de nabije toekomst vergroot. Cochrane beschrijft hoe "het geweer aan de kant wordt gezet voor de kettingzaag..." Dit laatste brengt natuurlijk veel meer op dan alleen waken voor de veiligheid. Door het aanhoudende verzet van de GAM heeft president Megawati Sukarnoputri de staat van beleg afgekondigd in Aceh. Sceptici beweren echter dat de staat van beleg door het leger wordt afgedwongen als een groter machtsinstrument om de maffia-achtige praktijken cq. belangen van het leger te consolideren. Een lid van de GAM verhaalt ironisch hoe militairen naar het gebied komen met wapens als het Amerikaanse M16 machinegeweer om de veiligheid te garanderen, en hoe zij naar huis keren met 16 M (16 miljoen rupiahs)…

Excessen
Ook de import van luxe goederen zoals auto´s uit Singapore via de haven van Sabang is een lucratieve bezigheid van het leger. De luxe auto´s worden vervolgens per Hercules-C130 overgevlogen naar een dichtstbijzijnde plaats in Noord Sumatra. Van deze geïmporteerde auto´s heeft het leger een flinke korting van de importeur kunnen bedingen. Niet alleen in Aceh, maar in heel Indonesië vinden deze excessen plaats. Ook in West Papua zijn tijdens het Suharto-regime grote oppervlakten bos onder diverse generaals verdeeld om de winsten van de houtkap zelf te incasseren. Niet alleen op het hoogste niveau, ook de gewone soldaat maakt zich schuldig aan corruptie. Een soldaat die op een strategische punt van een straat de wacht heeft, maakt bijvoorbeeld van de mogelijkheid gebruik om elke passant geld afhandig te maken. Zo worden ook babinsa's 1 in de dorpen geplaatst om toezicht te houden op het reilen en zeilen van de bevolking. Het is hun taak te zorgen voor het sociaal welzijn van de kampongbewoners, opdat zij als welvarende burgers de staat kunnen omarmen als hun eigen staat. Ze worden echter gebruikt als spionnen (ogen en oren) van het leger. De meeste babinsa´s hebben een winkeltje in de kampong en verplichten de dorpsbewoners alleen in hun winkel goederen te kopen, met als gevolg dat kleine winkeltjes van de bevolking zelf noodgedwongen gesloten moeten worden.

"Bisnis-bisnis militer"
Op 5 oktober jl. houdt president Megawati Soekarnoputri, in vol ornaat als opperbevelhebber van de strijdkrachten, een toespraak ter gelegenheid van de herdenking van de 57ste verjaardag van de TNI. Hierin komt een en ander naar voren over de rol van het leger als militair en zaken doen (bisnis).
In haar toespraak erkent zij het belang van het leger als de hoeder van de Indonesische eenheidsstaat. Het leger verricht zijn taak in uiterst moeilijke omstandigheden, zeker in deze tijd waar de Indonesische economie nog steeds in een diep dal zit. In tegenstelling tot de buurlanden van Indonesië, die snel de economische crisis te boven komen, is de Indonesische economie nog steeds aan het kwakkelen. Indonesië wordt geconfronteerd met een grote binnen- en buitenlandse schuldenlast die afgelost moet worden. Dat komt volgens de president niet alleen door de economische - maar ook politieke, sociale en culturele factoren, die de staat uithollen. De staat is dan ook niet bij machte geheel te voldoen aan een sluitende begroting voor het leger, zodat het leger zich geheel aan zijn taak als handhaver van orde en veiligheid kan wijden. Deze situatie brengt de legereenheden tot het creëren van mogelijkheden voor zelfvoorziening, hetgeen leidt tot ongewenste praktijken, lees corruptie.
In zijn antwoord zegt de Commandant van de Landmacht (TNI), Generaal Endriartono Sutarto, dat de staat inderdaad de plicht heeft zijn soldaten voldoende te voorzien in hun behoefte om hun sociale zekerheid en welzijn te waarborgen teneinde niet te vervallen in wat hij noemt: "bisnis-bisnis militer." (militaire business).
De president spreekt ook over de Dwi-functie van de strijdkrachten die inmiddels afgeschaft is; nu bevindt men zich in wat zij noemt, de suprematie van de burger. Dwi-functie houdt in dat de militairen hun soldatenfunctie kunnen combineren met een burgerlijke taak. In 2004 zullen er geen zetels meer in het parlement gereserveerd worden voor de ABRI (Indonesische strijdkrachten). Zij die wandaden hebben begaan zullen voor de rechter worden gebracht. Zij waarschuwt ook dat ervoor gewaakt moet worden dat het leger niet degradeert tot een huurlingenleger, als wel een nationaal, strijdvaardig volksleger.

Corruptie deel van cultuur
De Dwi-functie van het leger stamt waarschijnlijk af van het guerrillaleger, dat zich in zijn levensonderhoud moest voorzien om de strijd tegen het Nederlands koloniaal bewind te kunnen voeren. Na de onafhankelijkheid is de Dwi-functie officieel geïntroduceerd als een belangrijke taak van het leger om te helpen in de ontwikkeling en opbouw van het land. Het is ook een feit dat de soldij van de soldaat na 57 jaar onafhankelijkheid nog steeds niet toereikend is om er een gezin van te onderhouden. Het is dan ook geen wonder dat hij of legaal of illegaal moet bijverdienen om een goed bestaan voor zijn gezin te garanderen.
Zolang de Indonesische economie echter blijft kwakkelen, de schuldenlast toeneemt en de corruptie hoogtij viert, zie ik het somber in voor Jan Soldaat een goed bestaan op te bouwen zonder corruptie. Wil Indonesië écht een belangrijk deel van de problemen oplossen dan moet de corruptie op hoog en laag niveau met wortel en al uitgeroeid worden. En dat zal moeilijk zijn, want om de woorden van de vroegere vice-president Mohammad Hatta te gebruiken: "Corruptie is een deel van de cultuur van Indonesië geworden."

1Veelal oud-officieren die de veiligheid van dorpsbewoners moeten garanderen. Terug

< Vorig >
[ Begin pagina | Home | Inhoud archief | Mail ]