"Verdeel en heers"
Jakarta´s nieuwe politieke spel voor West Papua
De inkt van de ondertekening van de zogeheten UU No. 21/2001 (de autonomiewet) voor de provincie Papua was nauwelijks droog of president Megawati Soekarnoputri vaardigde per 1 januari 2003 jl. weer een nieuw presidentieel decreet uit: de zogeheten INPRES No.1/2003. Hiermee wordt Papua in 3 provincies verdeeld, nl. Irian Jaya Oost, Midden en West. Dit werd besloten zonder ruggespraak te houden met de provinciale raad of de bevolking zelf.
Door: Zacharias Sawor
Merkwaardig genoeg werd ten tijde van de invoer van de autonomiewet in 2001 wel de mening van Papua´s gevraagd, ondanks dat niet al het gevraagde in de wet werd verwerkt. Er werden vergaderingen belegd waar de mening van het volk werd gevraagd en de provincie mocht zelfs een eigen wetsvoorstel indienen, waar in grote lijnen de inbreng van het volk van Papua werd verwoord en overgebracht naar Jakarta.
De invoering van de bovengenoemde nieuwe wet is dan ook een volkomen verrassing voor misschien wel iedereen in de provincie van hoog tot laag. Immers, de wet is niet nieuw, in 1999 zou volgens wet UU No. 45/1999 Papua al in drie provincies worden verdeeld. Deze wet is nooit in werking getreden door de massale protesten van de bevolking die niets van een verdeling wil weten uit vrees voor de verdeel- en- heerspolitiek van Indonesië, die de onafhankelijkheidsidealen van de Papua´s in de wielen zal rijden. Menigeen was dan ook verbaasd over het opnieuw leven in blazen van dit oude wetsvoorstel.
Wat is er van de bijzondere autonomie voor Papua terecht gekomen?
Met veel bombarie werd de bijzondere autonomiewet (Otsus) ingevoerd en dat wekte veel vertrouwen voor velen in zowel de provincie zelf als in het buitenland. Dertien ambassadeurs vnl. EU-landen brachten een bezoek aan de provincie en drongen er bij de bevolking op aan vooral de bijzondere autonomie te aanvaarden. Men zag de Otsuswet als de uitkomst voor de ontwikkeling van de provincie, in het bijzonder op de verdeling van de rijkdommen van het gebied. De wet kende aanvankelijk 80% - later werd het 70% - van rijkdommen voortvloeiende uit de bodemschatten toe aan de provincie, de rest was voor Jakarta.
De Otsus stuitte op grote tegenstand onder de bevolking, met name degenen die de volledige onafhankelijkheid voor Papua nastreven, onder aanvoering van de door het 2e Papua Volkscongres van mei-juni 2000 gekozen Papua-Presidium Raad.
De Otsuswet voorzag in de instelling van een Volksraad voor Papua (MPR). De leden van de raad zou voor het grootste deel uit Papua´s bestaan. Zij zouden een grote bevoegdheid krijgen waarmee zij dus de belangen van het volk ten volle konden behartigen. Deze raad is nog niet ingesteld, of de nieuwe wet voor Papua dient zich al aan. Men vraagt zich nu openlijk af, wat de Otsus nu voor de provincie te betekenen heeft. Het lijkt erop dat het de zoveelste mislukking is van het regime in Jakarta in haar poging de vrijheidsidealen van de Papua´s in te tomen.
Verdeling van Papua in 3 provincies
Terwijl men nauwelijks bekomen is van de mislukte Otsus, heeft de President decreet INPRES 1/2003 ingevoerd om Papua in drie nieuwe provincies te verdelen. De redenen zijn volgens de centrale regering zuiver, het zou "enkel en alleen bedoeld zijn om de ontwikkeling en toewijzing van de opbrengsten van natuurlijke hulpbronnen te versnellen." Ook Papua's moesten "kansen krijgen zich te ontwikkelen en gouverneur te worden." Volgens andere wetgevers, waaronder Sabam Sirait van de Indonesische Democratische Strijderspartij, is de invoering van de oude wet noodzakelijk omdat Papua 4 keer zo groot is als Java en dus te groot om vanuit één centraal punt bestuurd te worden. Vaststaat dat het nadelige gevolgen voor de Papua´s zal hebben. Om er enkele te noemen:
- Toepassing van de oude verdeel- en -heerspolitiek (devide et impera) van het vroegere koloniale tijdperk om de vrijheidsidealen van de Papua´s te doden.
- Blijvend handhaven van de grote winstgevende belangen van bepaalde elitegroepen w.o. militairen die door de Otsuswet dreigen te vervallen.
- Er wordt geen rekening gehouden met etnische bevolkingsgroepen, die daardoor niet meer bij elkaar zouden blijven in één provincie. Ter vergelijk, in de Nederlandse tijd werd bij het besturen van het land en haar bevolking wel rekening gehouden met deze etnische bevolkingsgroepen door het creëren van de zes residenties en daaronder weer districten die een afbakening vormden voor deze groepen.
- Het vergroot de tegenstellingen tussen arme en rijke gebieden. Ook in West Papua zijn er arme en rijke gebieden met veel delfstoffen en mineralen. Voor Jakarta is dit natuurlijk een uitkomst om de verdeling weer op zijn oude manier te regelen: alle rijkdommen naar Jakarta laten vloeien waar Jakarta zelf de verdeling toepast zodat elke provincie een evenredig deel zou krijgen. Dat betekent, dat de provincie Papua een stap achteruit zal moeten doen om plaats te maken voor minder rijke gebieden in Indonesië, maar zeker ook voor de instandhouding van de centrale regering.
- Het allergrootste probleem, waar de Papua´s al jaren verlost van willen zijn, is wel dat met de creatie van de 3 nieuwe provincies er ook 3 KODAM´s, regionale militaire commando´s, gevormd worden. Dit betekent: meer soldaten en meer mobiele politie naar het Papua-land. Juist nu, met de nieuwe Otsuswet wordt nl. gepleit voor terugtrekking van de militairen uit de provincie of in elk geval een groot deel ervan en deze te vervangen door de eigen Papua-politie. De voortdurende aanwezigheid van de soldaten wordt nl. ervaren als een bezettingsmacht die niet op prijs wordt gesteld.
Oproep gezamenlijke kerken van Papua
Naar aanleiding van de genoemde presidentiële wet hebben de leiders van de gezamenlijke kerken van Papua een oproep aan de president gericht met als belangrijkste punten:
- Zij hopen op de volle steun van de regering om het Papua-land als het land van Vrede te maken (Papua als "Vredeszone"). Op deze manier, aldus de kerkleiders, kan het vertrouwen van de bevolking gewonnen worden om de problemen op te lossen.
- De kerkleiders hopen op steun van de regering ten aanzien van een "consequente en constructieve uitvoering" van de wet op bijzondere autonomie van Papua. In het bijzonder het instellen van een Volksraad voor Papua (MRP), waarvan de plannen al geruime tijd bij de centrale regering in Jakarta liggen.
- De kerkleiders hopen dat de regering daadwerkelijk de intentie heeft te voorkomen dat verschillende (negatieve) maatregelen een intern conflict veroorzaken hetgeen een democratisch beleid in de provincie zal belemmeren.
- Zij verzoeken de regering om het presidentiële decreet INPRES No. 1/2003 opnieuw in overweging te nemen, omdat dat niet op grond van overleg plaats vond zoals officieel werd vastgelegd in de wet UU No. 21.2001 (Otsus).
Kanttekeningen
Dr. Jaap Timmer, als cultureel antropoloog verbonden aan de Universiteit van Canberra, schreef in een e-mail verslag dat het juist bepaalde zgn. elitegroepen onder Papua´s waren die erop aandrongen de wet UU 45/1999 met betrekking tot de verdeling van Papua in drie provincies in werking te stellen.
Hij noemde daarbij Dicky Asmuruf, ex-secretaris van de provincie Papua, die in het verleden in ongenade viel bij gouverneur Solossa en nu zijn heil in Jakarta zocht om misschien toch de volgende gouverneur te worden. Hij noemde ook Abraham Ataturi, die destijds de strijd voor het gouverneurschap verloor tegen Jaap Solossa, en nu zijn kans schoon ziet om de nieuwe gouverneur te worden van één van de drie toekomstige provincies. Indonesië maakt graag van dergelijke personen gebruik, en deze personen zitten nu te loeren op een lucratief aandeel indien de verdeling van Papua straks een feit is.
Bronnen:
- Pernyataan Sikap Pemimpin2 Agama di Papua, 5 februari 2003
- Tapol Bulletin No. 169/170, Januari/Februari 2003, Creating a Zone of Peace in Papua
- Verslag dr. Jaap Timmer, University of Canberra
[ Begin pagina | Home |
Inhoud archief | Mail
]