Dewan Adat Papua, een groeiende machtsfactor
De Nederlandse media hebben geen aandacht besteed aan de massale demonstraties in West Papua op 12 augustus jl. Hiermee hebben ze een belangwekkende ontwikkeling in het voormalig Nederlands Nieuw-Guinea gemist: de opkomst van een krachtige maatschappelijke beweging die democratisch en geweldloos van karakter is en een brede achterban heeft in heel West Papua.
De demonstraties in West Papua hebben de kracht getoond van een maatschappelijke beweging die democratisch is en geweldloos, en die een brede achterban heeft in heel West Papua. De Dewan Adat Papua (DAP - Inheemse Papua Raad) heeft bewezen dat ze duizenden mensen kan mobiliseren voor een geweldloze demonstratie. Op 12 augustus verzamelden zich vijftien- tot twintigduizend mensen voor het gebouw van het Provinciaal Parlement van Papua (DPRP) in Jayapura. Ook in andere steden hielden mensen vreedzame demonstraties voor de gebouwen van het plaatselijke parlement: duizend mensen in Biak, duizend in Wamena, tweeduizend in Manokwari en op 15 augustus tweeduizend mensen in Sorong.
De leiding van de Dewan Adat Papua en van de plaatselijke afdelingen verdienen daarvoor groot respect. Het is een teken van werkelijk leiderschap dat zij er in geslaagd zijn duizenden mensen te mobiliseren en toch ieder geweld wisten te voorkomen.
Ultimatum
De oprichting van de Dewan Adat Papua in februari 2002 is een van de resultaten van het Tweede Papua Volkscongres in Jayapura in juni 2000, dat door meer dan vijfduizend mensen van heel West Papua werd bijgewoond. De DAP organiseert jaarlijks een plenaire vergadering waarvoor alle 253 inheemse volken van West Papua worden uitgenodigd. Ieder jaar wordt deze vergadering in een ander deel van West Papua gehouden, om alle verschillende groepen gelegenheid te geven er met velen aan deel te nemen. In 2002 was de vergadering in Jayapura, in 2003 in Sentani, in 2004 in Biak en in 2005 in Manokwari. Tijdens deze plenaire vergaderingen doet de DAP de bevolking verslag van zijn activiteiten in het afgelopen jaar en informeert ze de inheemse volken over de internationale processen en procedures die hun rechten kunnen beschermen en vergroten. Ook wordt er een actieprogramma vastgesteld voor het komende jaar. De afgelopen vier jaar werden deze plenaire vergaderingen steeds bijgewoond door meer dan driehonderd afgevaardigden van de verschillende inheemse volken van West Papua.
In februari van dit jaar werd de deze jaarlijkse vergadering in Manokwari gehouden. In de slotverklaring van deze vergadering is opgenomen dat de inheemse volken van West Papua vastbesloten zijn om vreedzaam en democratisch te strijden, op basis van hun identiteit, hun eer en hun recht op leven. Het is van belang te benadrukken dat de DAP de opzet om geweldloos en democratisch te opereren nakomt. Zowel de demonstratie op 12 augustus als het thema - de speciale autonomie van Papua is mislukt - en subthema - het leven van de mensen op Papua wordt bedreigd - zijn uit democratisch overleg ontstaan.
De vergadering in Manokwari had besloten om de Indonesische regering het ultimatum te stellen dat op 15 augustus 2005 de Speciale Wet inzake Autonomie (21/2001) volledig ingevoerd moest zijn. Na die datum zouden de inheemse volken van West Papua er - via de DAP bij het provinciaal bestuur van Papua (DPRP) en de regionale raden van volksvertegenwoordigers (DPD) - op aandringen deze speciale wet naar de Indonesische centrale regering terug te sturen. Ook drongen zij aan op een onmiddellijke dialoog, zowel nationaal als internationaal, die moet zoeken naar een allesomvattende en grondige erkenning van de grondrechten van de inheemse volken van West Papua.
Win-Win
In juni dit jaar organiseerde de DAP in Jayapura een plenaire vergadering om de ontwikkelingen te bespreken die na februari hebben plaatsgevonden. Aangezien de regering op geen enkele manier had gereageerd op het ultimatum, werd besloten voor 15 augustus vreedzame demonstraties voor te bereiden, en de maand juli te gebruiken om de plannen te verspreiden en om de uitvoering van de wet over de speciale autonomie in alle afdelingen van de DAP te onderzoeken.
Tijdens dit proces werd een communiqué opgesteld waarin de redenen worden aangegeven om wet 21/2001 terug te sturen. Dit communiqué geeft een duidelijk inzicht in de manier waarop de Indonesische regering de uitvoering van de speciale autonomie in West Papua frustreert: het bestaan van wetten zonder enige wettelijke grondslag (Illegal Hukum), het feit dat de provincie West Irian Jaya nog altijd functioneert zonder wettelijke basis, de problemen rond de installatie van de Papua Advies Raad (Papua Consultative Assembly, MRP) en de ontoereikende vertegenwoordiging van de 253 stammen, de militairen in West Papua die niet onder controle staan van het Provinciaal Parlement van Papua, de vele schendingen van mensenrechten die plaatsvinden omdat de uitleg die de Papua's geven van hun geschiedenis fundamenteel verschilt van die van de regering en ten slotte de levensstandaard in West Papua, die nog altijd zeer laag is en ook na de invoering van de speciale autonomie niet is verbeterd.
De zeven eisen die het communiqué formuleert zijn op deze beschrijving gebaseerd, en zowel realistisch als verstandig. De Dewan Adat Papua is niet uit op een confrontatie maar probeert een win-win situatie te bereiken middels een open dialoog tussen alle belanghebbenden. En opnieuw laat de leiding van de DAP zijn democratisch bewustzijn zien met voorstellen om voor de dialoog een kader te laten scheppen door inheemse en religieuze vertegenwoordigers in overleg met het parlement. Hierover moet vervolgens worden beslist in een Grote Consultatie van Papua's.
Geweldloos
Daarnaast is het belangrijk te constateren dat de DAP zijn verantwoordelijkheid tegenover de veiligheid van zijn achterban serieus neemt. Het zou gemakkelijk geweest zijn om achteraf eventueel geweld te veroordelen, als dat bij de als geweldloos gepresenteerde demonstraties gebruikt zou zijn. Het is een teken van oprecht leiderschap dat alles is gedaan om geweld te voorkomen. De DAP heeft hierover uitvoerig met de politie en het leger in West Papua overlegd. Het leger heeft beloofd de lopende Operasi Mambruk tegen de drugshandel en andere criminele activiteiten niet te misbruiken. De drie partijen spraken af dat zij vrede en orde zouden handhaven en geweld zouden voorkomen in alle plaatsen waar de DAP de bevolking tot demonstraties had opgeroepen. Pas enkele dagen voor 15 augustus heeft de DAP in overleg met de politie besloten de demonstraties naar 12 augustus te vervroegen omdat er geruchten waren die zouden kunnen leiden tot chaos en botsingen op de 15e. Eerder die week, 9 augustus, had de DAP de plannen voor de viering van de VN-dag voor de rechten van de inheemse volken gewijzigd. Onder druk van en intimidatie door de veiligheidstroepen werd besloten niet de straat op te gaan en niet de VN-vlag te hijsen. In plaats daarvan werden voor het huis van wijlen PDP-voorzitter Theys Hiyo Eluay de vlag van de VN en een SOS-vlag ontvouwd.
Dewan Adat Papua en de bevolking van West Papua hebben laten zien dat correct overleg met de veiligheidstroepen en de autoriteiten mogelijkheden schept voor de bevolking om op vreedzame wijze uiting te geven aan onvrede met, of verzet tegen, het regeringsbeleid.
Voorzitter van Dewan Adat Biak tijdens de plenaire vergadering
van DAP in Biak, 2004. (Foto: Vien Sawor)
Democratisch
Sommige waarnemers houden vol dat de Papua-beweging in vele onsamenhangende groepjes verdeeld is. Daarmee ontkennen ze de kracht en het groeiende belang van het georganiseerde maatschappelijk middenveld in West Papua. In alle samenlevingen, en zeker in alle democratieën, bestaan vele groepen die delen van die samenleving vertegenwoordigen. Niemand betwist de legitimiteit van de Indonesische regering omdat niet alle partijen het eens zijn met de door de president gevormde coalitie of daar deel van uitmaken. Ook wordt een NGO niet terzijde geschoven omdat er meer dan één NGO is.
Dewan Adat Papua heeft bewezen van even groot belang te zijn als de Raden van Stamhoofden (Councils of Chiefs) in de Melanesische staten Vanuatu en Fiji. DAP heeft een netwerk dat tot in de kleinste dorpen reikt, zodat het enerzijds de stem van de inheemse bevolking kan vertolken en anderzijds de mensen kan mobiliseren als het nodig is het regeringsbeleid bij te sturen. Zoals de regeringen en politieke partijen in Vanuatu en Fiji in hun democratische stelsel de rol van de Raad van Stamhoofden officieel erkennen, en zoals de internationale samenleving als het gaat om mensenrechten, milieu en conflictbeheersing steeds meer de rol erkent van vertegenwoordigende organen van inheemse volken, zo zou de overheid in Papua de rol van Dewan Adat Papua moeten erkennen als een belangrijke factor om vrede, ontwikkeling en veiligheid in West Papua te bewerkstelligen.
Evelien van den Broek
Evelien van den Broek is betrokken bij de Nederlandse organisatie Papua Lobby, die in 2000, na het Tweede Papua Volkscongres, is opgezet. Zie ook: http://www.newsbank.net/papua-lobby
[ Begin pagina | Home |
Inhoud archief | Mail
]