Winning their hearts
Het charmeoffensief van het Presidium van West Papua
Door: Frank Hubatka
15 november 2005, een belangrijke dag voor de Papua's. Professor Pieter Drooglever heeft een boek geschreven van meer dan 800 pagina's over "Een Daad van Vrije Keuze". Hij heeft zijn best gedaan om in een historisch onderzoek alle feiten rond de "Act of Free Choice", objectief op een rijtje te zetten. Thom Beanal, vice-voorzitter van het Papua-Presidium verwoordt het zo: "Wat een ingepakt geheim bleef, is nu uitgepakt. Laten alle verantwoordelijke partijen hier hun verantwoordelijkheid in nemen."
Pieter Drooglever heeft voor zijn onderzoek toegang gehad tot archieven van de Verenigde Staten, Australië en Engeland die voorheen gesloten waren. Zeven ondertekenaars van de "Act of Free Choice" heeft hij uitgebreid ondervraagd. Ikzelf reisde destijds af naar een chalet in Zwitserland waar prof. Drooglever mij opwachtte voor de vertaling van hun getuigenissen. Geen Papua te zien. Het visum voor Zwitserland was er niet. Uiteindelijk zijn deze mensen in Brussel ondervraagd. Eerst hebben zij zes weken in Jakarta moeten wachten en vervolgens nog drie weken in Nederland totdat zij hun getuigenissen konden geven. Waarom mochten zij destijds hun verhaal niet in Nederland houden? Dat heeft te maken met een bepaalde opstelling van de diplomatie in Nederland. In samenwerking met Kerken in Actie heeft de Stichting Papua Volken de zaak toen weer vlot weten te trekken. Na veel pijn en moeite is het er toch op 15 november jl. van gekomen: de presentatie van het boek van professor Pieter Drooglever.
What are we going to do about it?
Elf delegatieleden van het Presidium onder wie Willy Mandowen, de moderator, vice-voorzitter Thom Beanal, secretaris-generaal Thaha Mohammed Al Hamid, waren speciaal voor de presentatie uit Papua gekomen. Na alle toespraken was Eimert van Middelkoop (GPV) aanwezig, die in 1999 het initiatief nam voor het kamerbrede verzoek tot een historisch onderzoek aan de regering. Dit verzoek werd ingewilligd door de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Jozias van Aartsen. En nu kwam dezelfde Jozias van Aartsen om het boek in ontvangst te nemen. Voor alle kopstukken rond het boek van prof. Drooglever had het Presidium cadeaus meegebracht.
Ik zat vooraan om voor John Saltford, Samuel Richardson en Benny Wenda te vertalen. De vader van Benny Wenda had met prof. Drooglever gesproken en dat deed hem deugd. Hijzelf was als OPM-strijder uit de gevangenis ontsnapt en had in Engeland asiel gekregen. Benny's broer was door Indonesische soldaten zwaar gemarteld.
Willy Mandowen sprak een dankwoord namens de Wereldraad van Kerken, uit hoofde van
zijn lidmaatschap van het centrale comité van de Wereldraad van Kerken. Via de Wereldraad van Kerken is ook het gebed van aartsbisschop Desmond Tutu voor de "Act of Free Choice" tot stand gekomen. "What are we going to do about it?", dat was de hamvraag die de aanwezigen bij de uitreiking bezighield. Viktor Kaisiepo riep de aanwezigen op om e-mails naar de Tweede Kamer te sturen. Aan de ene kant werd gesproken over de waardevrije wetenschap en van Papua-zijde werd de genocide bij de Papua's benoemd en het optreden van het Indonesische leger. Deze twee zaken kregen voor mij een persoonlijk gezicht. Ik vroeg tijdens de receptie aan Thom Beanal die op een laag schuttinkje was gaan zitten op mijn hurken: "Hoe is toch Paulus Kanonggopme aan zijn eind gekomen?" Paulus Kanonggopme legde met zijn videocamera de mensenrechtenschendingen vast rond de mijnbouwgigant Freeport Mc Moran, bedreven door het Indonesische leger. Paulus was destijds door milieudefensie uitgenodigd om zijn verhaal te doen tijdens de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering van de ABN/AMRO. Ik mocht voor hem vertalen. De volgende dag zaten we in het programma van Aad v.d. Heuvel "B.V. de Wereld". De eerste vraag van Aad v.d. Heuvel aan Paulus was: "Ben je niet bang om te sterven? Je loopt zoveel risico's." Paulus antwoordde: "Ik ben al dood, of ik nu morgen sterf, of vandaag maakt voor mij geen verschil." Toen zei Paulus: "De aandacht die ik hier krijg voor de Papuazaak is als een frisse wind op een open wond, genezend. Hier krijg ik weer hoop op de oplossing van het probleem van de Papua's." Paulus had aids en kwam bij Thom Beanal om te sterven. Bij Thom Beanals familie is hij tot aan zijn einde liefderijk verzorgd.
Lobbyinstrument
Thom Beanal was ten tijde van President Habibie aanvoerder van het team van honderd.
Honderd Papua's, intellectuelen, vrouwen, studenten, mensen uit alle lagen van de maatschappij waren in Jakarta gekomen om President Habibie te ontmoeten. Thom Beanal zei: "Dit paleis is een heilige plaats, hier mag alleen maar de waarheid worden gesproken. En de waarheid is dat het Papua-volk door mensenrechtenschendingen en plundering van de bodemschatting in haar voortbestaan wordt bedreigd." President Habibie legde zijn voorbereide toespraak terzijde en antwoordde: "Sim salah bim. Ik ben niet Alahdin en de wonderlamp. Ik kan niet toveren. Maar we kunnen wel om de tafel gaan zitten en de problemen van de Papua's bespreken." Zo is President Habibie als de eerste president de geschiedenis ingegaan, die naar de Papua's wilde luisteren. In de periode van reformatie na de val van President Suharto hebben de Papua's zich georganiseerd. Eerst werd een groot beraad gehouden en vervolgens een volkscongres. Het rechtzetten van de geschiedenis was een belangrijk thema op het congres dat
om uitwerking vroeg. Aan dit rechtzetten van de geschiedenis heeft het boek van prof. Drooglever een belangrijke bijdrage geleverd. De Papua's hebben nu een instrument in handen om mee te lobbyen in de Verenigde Naties voor een eerlijke "Act of Free Choice".
Mondiaal perspectief
Op 18 november 2005 werd in Amersfoort in de bovenzaal van Stadscafe Observant een Papua-symposium georganiseerd door Papua-lobby en de Dewan Adat Papua. De heer Viktor Kaisiepo heette naast alle deelnemers in het bijzonder de Indonesische delegatie hartelijk welkom die aanwezig wilde zijn op het symposium. Een serie sprekers en spreeksters zetten de problemen rond Papua in een mondiaal perspectief. Opvallende nieuwe gezichtspunten hierbij kwamen o.a. van de heer Liem Soei Liong, consultant vredesproces in Aceh en co-auteur van het boek "West Papua, the obliteration of a people". De heer Liem was gedurende vijf jaren betrokken bij het vredesproces in Aceh, dat resulteerde in vredesbesprekingen en een akkoord met bemiddeling van de voormalige minister van Buitenlandse Zaken, de heer Ahtisaari.
Een neutrale partij bemiddelt met succes in een langslepend conflict dat uitmondt in een oorlog. Het vredesproces wordt langs informele kanalen en organisaties ter plekke verbreed. De autoriteiten komen pas in beeld voor de ondertekening van het akkoord.
Mevrouw Shelley Anderson gaf voorbeelden van de bemiddeling van vrouwen via hun netwerken en organisaties over de hele wereld, die een conflictsituatie rijp maakten voor vredesbesprekingen. Voorbeelden waren o.a. Somalië en Cyprus waar vrouwen een belangrijke rol speelden. De Oslo-akkoorden van Israël en de Palestijnen waren teveel van bovenaf tot stand gekomen en te weinig vertaald op het grondvlak, waardoor er voor de Palestijnen geen verbetering in hun situatie zichtbaar was.
De heer Muridan Widjojo, onderzoeker van het Indonesisch Instituut van Wetenschappen, benadrukte dat het model van het werken via informele organisaties, in Indonesië bij uitstek de beste vorm was en niet via de officiële instanties. Die komen pas in beeld voor de ondertekening van een akkoord.
De heer Willy Mandowen betoogde dat het water de Papua's tot aan de lippen staat. Het Papua-volk wordt een minderheid in eigen land. Door de mensenrechtenschendingen van het Indonesische leger vallen voortdurend slachtoffers. Wanneer zij niet door kogels vallen, sterven zij ten gevolge van ondervoeding en uitputting, gevlucht uit hun dorpen die in brand zijn gestoken door het Indonesische leger. In het bergland is de situatie dramatisch verslechterd. Mijnbouw zorgt voor milieuproblemen en AIDS decimeert de lokale bevolking. Via prostitutie waar het leger aan verdient, verbreidt AIDS zich razend snel.
Mevrouw Carmel Budiardjo had een lezing voorbereid waarin bovengeschetste problematiek uiteen werd gezet. De Papua's willen een vreedzame dialoog met de regering was de conclusie van haar bijdrage. Mevrouw Carmel Budiardjo pleitte ervoor om in de onderhandelingen met de Indonesische regering niet onmiddellijk het mes op tafel te zetten. De "Act of Free Choice", moet worden overgedaan met als resultaat: uittreden uit de Republiek van Indonesië. Zij pleitte voor onderhandelingen over de vele problemen van het Papua-volk, AIDS, gezondheidszorg, onderwijs, plundering van de bodemschatten, aanwezigheid van het Indonesische leger en mensenrechtenschendingen. Een neutrale bemiddellaar zoals bij Aceh, achtte zij onontbeerlijk. De Indonesische regering heeft geen antwoord op een nieuw referendum, is bang voor gezichtsverlies, zoals bij Oost-Timor. In drie werkgroepen ging het gesprek verder.
Papua-lobby en Dewan Adat Papua hebben hier een belangrijke bijdrage aan het zoeken naar een oplossing voor de problemen rond het Papua-volk geleverd. Nic Jouwe jr. was een professionele gespreksleider die ruimte gaf aan alle bijdragen van de aanwezigen. Van hem leerde ik een nieuw woord: "Key note speaker".
In het dankwoord van de heer Viktor Kaisiepo werd mevrouw Evelien v.d. Broek genoemd die achter de schermen heel veel werk had verzet om dit symposium voor te bereiden.
Conclusies
De conclusies waren inderdaad; onderhandelingen openen via netwerken en organisaties.
Een neutrale bemiddellaar zoals Finland bij Aceh bemiddelde. Een belangrijke rol voor Nederland bij de onderhandelingen, leek niet productief vanwege de toezeggingen in het verleden door Nederland aan de Papua's gedaan.
Secretaris-generaal Thaha Mohammed Al Hamid schetste de reeks van pogingen tot onderhandelen door het Presidium door de jaren heen gedaan.
De heer Samuel Richardson benoemde het voortdurende proces van bloedvergieten onder de Papua's, de verdubbelde militaire aanwezigheid, de ontoegankelijkheid voor journalisten van het gebied. Hoe moet je om de tafel gaan zitten, terwijl het bloed vergieten verder gaat en er straffeloosheid voor de daders is? Moet hier een "Waarheidscommissie" optreden zoals in Zuid Afrika o.l.v. aartsbisschop Desmond Tutu?", aldus de auteur van "A prayer for the West Papuan people", waarin hij voor een eerlijk referendum voor het Papua-volk bidt.
Papua-highlights in de Verenigde Naties
Op zondag 27 november 2005 werd op televisie de documentaire uitgezonden: "Met vlag en rimpel: Erfgenamen van Indië", aflevering 3, "Huilen om West Papoea". We zien hier hoe mevrouw Mbiko Tanggahma van ELSHAM Europa de Papua-zaak aanhangig maakt bij de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties in Geneve. Terwijl Annan een toespraak hield die ging over genocide in Ruanda, was voor mevrouw Mbiko Tanggahma het verhaal direct toepasbaar op de situatie van het Papua-volk. De heer Viktor Kaisiepo legde de lange weg uit om West Papua hoog op de agenda van de Verenigde Naties te krijgen.
Een prachtig moment in de zitting van de mensenrechtencommissie was de toespraak van Thom Beanal die sprak in het Indonesisch. De vertalers hadden de vertaling voor zich liggen. Alleen de ambassadeurs van Maleisië en Indonesië konden zijn tekst rechtstreeks volgen. Thom ging ver over de spreektijd heen maar werd niet afgehamerd.
Na afloop kwam de ambassadeur van Maleisië ons gelukwensen met de toespraak van Thom Beanal. Dit was de enige keer dat een toespraak in de zitting van de mensenrechtencommissie in het 'Bahasa Indonesia' werd gehouden.
Gedurende 25 jaar hebben Papua-delegaties in de Verenigde Naties gelobbyd. De Stichting Papua Volken legde vele contacten. Eens zaten we vast in de bergen van Zwitserland. Het was ijskoud en de weg was spekglad en we kwamen middenin een ongeluk terecht. Met een helikopter werden de gewonden afgevoerd. Toch zijn we in Geneve aangekomen.
De Wereldraad van Kerken stelde stageplaatsen beschikbaar voor Papua´s van mensenrechtenorganisatie ELSHAM.
Het was een dramatisch moment toen John Rumbiak, supervisor van ELSHAM, voor het eerst in Geneve arriveerde. Organisaties als `Survival International`,`TAPOL', Wereldraad van Kerken', Kennedy Memorial, stelden hun spreektijd beschikbaar voor de Papua-delegaties. Sofie Grig van 'Survival International' kwam zelf naar Geneve om de Papua-delegaties te steunen. Eens was de hele volksdansgroep SAMPARI present in Geneve en de oud/gouverneur Eliezer Bonay waakte toen als een wijze uil over ons.
Toen Viktor Kaisiepo het woord nam was de spanning om te snijden. Een cineast filmde de toespraak en de reactie van de Indonesische delegatie. Later kwamen Indianen ons feliciteren met de toespraak van de Papua-delegatie. Er waren ook moedige Papua-vrouwen die toespraken hielden in de VN, zoals mevrouw Yusan Yeblo.
Je voelde je gedragen in een collectief bewustzijn, geïnspireerd door alle gedachten en gebeden van het Papua-volk.
[ Begin pagina | Home |
Inhoud archief | Mail
]